گوومانی ڕوو له گۆڕانی خەتەنە

شێواندنی کۆئەندامی زاوزێی ژنان لە ئێران

The Changing Paradigms of Female Genital Mutilation/Cutting Country report on FGM/C in Iran

  لینکی کوردی توێژینەوه   لینکی فارسی توێژینەوه   لینکی ئینگلیزی توێژینەوه

 

خەتەنەی ژنان نەریتێکی کۆنە کە سەرەڕای ئەوەی دژی لایەنەکانی مافە سێکسییەکانی ژنانه بەڵام هێشتا باوه. دیاردەیەک که هەندێ چەمکی “شێواندنی کۆئەندامی زاوزێی ژنان”ـی بۆ به کار دەبەن و ئەوە له “خەتەنەی ژنان” به دروستتر دەزانن که هەڵگری شەرعییەتی نەریتیشه. هەندێ باوەڕ و نۆڕم و ڕوانگه و سیستەمی سیاسی و ئابووری هۆکاری بەردەوامبوونی ئەم نەریتەن. پێشتر سەبارەت به خەتەنە له ئێران هەندێ زانیاری کۆ کرابۆوه بەڵام سنووردار بوو.

بەرهەمی توێژینەوەیی به ناوی نەریت به شێوەی گشتگیر کردەوەی خەتەنەی ژنان و کچانی له ئێران تاوتوێ کردووه و پیشانی داوه که ئەم کردەوه له سەر ئاستی هەر چوار پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا، کوردستان، کرماشان و هورمزگان باوه. هەروەها بە ئامانجی دابینکردنی داتاگەلی توێژینەوەیی و ورد سەبارەت به ژنان و کچان له ئێران هەوڵی داوه بناغەی بەرناوەیەکی گشتگیر بۆ بەرەنگاربوونەوەی خەتەنەی کچان و ژنان له ئێران دابڕێژێ و ئەم بابەتە بخاته ناو چوارچێوەی کاری جیهانییەوه.

توێژەر خۆی ڕۆڵەی ئێتنیک و ناوچەیەکه که خەتەنەی ژنان و کچانی تێدا باوه هەر له قۆناغی خوێندن و له میانەی کارە خێزخوازییەکانی له کیشوەری ئەفریقا ڕووبەڕووی پرسی خەتەنەی ژنان دەبێتەوه، هەر ئەم بابەتە بوو به ئەنگێزەیەکی سەرەکی بۆ ئەو که پاش کۆتاییهاتنی خوێندن و گەڕانەوه بۆ ئێران توێژینەوه له سەر خەتەنەی ژنان دەست پێ بکا که بەرهەمەکەی ناوی نرا “به ناوی نەریت” و له ساڵی 1395 له لایەن دەزگای چاپی شیرازە له تاران بڵاو کراوه. توێژینەوەیەک که ئەنجامدانەکەی چەندین ساڵی خایاند.

نووسەر دوو ساڵ پاش بڵاوبوونەوەی یەکەم لێکۆڵینەوەی خۆی سەبارەت به پرسی خەتەنەی ژنان گەڕاوه بۆ ئەو ناوچانەی که تیمه لێکۆڵینەوەییەکەی لەوێ توێژینەوەیان ئەنجام دابوو و ئەم جارە لەگەڵ لێکۆڵینەوه، ڕوونکردنەوە و ڕاهێنانی چاو به چاویشی سەبارەت به خەتەنەی ژنان ئەنجام دا. ئەو به نیاز بوو کاریگەریی ڕاهێنان له سەر دابەزاندنی ئاماری خەتەنەی ژنان له ناوچه ڕووماڵکاوکاندا هەڵبسەنگێنێت؛ ئەو ڕاپۆڕته نوێیە که له ساڵی ۱۳۹۵ بڵاوی کردەوه، گوزارشت له دابەزینی ڕێژەی بەرچاوی ئاماری خەتەنەی ژنان لەو ناوچانه بوو که به شێوەی پایلۆت تاقیکردنەوەیان له سەر ئەنجام درا بوو.

ئەم ڕاپۆڕتانه له ژێر ناوی «گوومانی ڕوو له گۆڕانی خەتەنە / شێواندنی کۆئەندامی زاوزێی ژنان» وەک پەیوەست کتێبی به ناوی نەریت بڵاو بۆوه.

کامیل ئەحمدی هەر لەم بوارەدا فیلمێکی دێکۆمێنتاری له ژێر ناوی «به ناوی نەریت»ـیشی که بەرهەمی کاری مەیدانیی خەتەنەی ژنانه ئاماده کرد که له دەرەوەی ئێران چەندین جار له تەلەڤیزیۆنه جۆراوجۆر و فێستیڤاڵەکانەوه بڵاو بۆتەوه.

گۆڕینی ڕوانگەی کۆمەڵگا، بەرزبوونەوەی ئاستی وشیاری له مەڕ زیانه جەستەیی، سێکسی و دەروونییەکانی خەتەنەی ژنان، کۆچکردنی گوندنشینانی بەرەو شارەکان، مردنی خەتەنەچییەکان و هۆگرنەبوونی نەوەی نوێ به درێژەدان بەم کاره و هەروەها کاریگەریی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕاگەیاندنەکان (میدیا) له هۆکارەکانی دابەزینی ڕێژەی خەتەنەی ژنان له ماوەی ساڵانی ڕابردوو بووه.

 

وتارە پەیوەندیدارەکان:

گومانی ڕوو لە گۆڕانی خەتەنە شێواندنی کۆئەندامی زاوزێی ژنان

لێکدانەوەی بەراورردانەی ڕوانگەی پەیوەست به خەتەنەی کچان له سەر بنەمای مافەکانی ژنان

باو بوونی خەتەنەی کچان لە ئێران

روونکردنەوەی کۆمەڵایەتی هۆکار و لێکەوتەکانی خەتەنەی ژنان له ئێران

Female Genital Mutilation In Iran (A Research Report)

Abstract The Politics of Culture – FGM for Journal

The Politics of Culture-FGM for Journal

Historical perspective & global prevalence

Harmful Traditions Practice – FGM Article

Social Context – FGM in iran

 

لینکی کڕینی ئەنتەرنێتی کتێب:

به ناوی نەریت: کامیل ئەحمەدی، چاپخانەی شیرازه

به ناوی نەریت: کامیل ئەحمەدی، شهر کتاب آنلاین

به ناوی نەریت: کامیل ئەحمەدی، بەرگی ئینگلیزی چاپخانەی Un Cut Voice

به ناوی نەریت: کامیل ئەحمەدی، بەرگی ئینگلیزی، ئامازۆن

لینکی کورتکراوی PDF بەرگی فارسی توێژینەوه

لینکی PDF بەرگی ئینگلیزی توێژینەوه

 

دیمانه وێنەییەکان:

دیمانه لەگەڵ کەناڵی ڕووداو (به کوردی) له کتێبخانەی نیشتمانیی ئێران له تاران و له پەراوێزی ڕوونوێنی له کتێبی به ناوی نەریت سەبارەت به خەتەنەی ژنان له کوردستانی ئێران

وتووێژ لەگەڵ بەرناوەی به عبارت دیگر بی بی سی فارسی

ڕوانینێک بۆ فیلمی “به ناوی نەریت” له ئاپاڕات، بی بی سی فارسی

خەتەنەی ژنان و هاوسەرگیریی منداڵان له ئێران: دیمانه لەگەڵ بی بی سی فارسی

ڕوانینێک بۆ فیلمی “به ناوی نەریت” له ئاپاڕات، بی بی سی فارسی

وتووێژی ئاپاڕات لەگەڵ کامیل ئەحمەدی دەرهێنەر و دیانا ناوی بەڕێوەبەری ڕێکخراوی مافەکانی ژنانی ئێرانی و کورد له بارەی فیلمی “به ناوی نەریت”

وتووێژ لەگەڵ هەواڵدەریی ئیرنا؛ کەمبوونەوەی ئاماری خەتەنەی ژنان

گۆرانی: گۆرانی یەک له هەزاران به دەنگی چیمەن ڕەحمانی، ڕاوێژکار و سپۆنسەر: کامیل ئەحمەدی

دیمانه لەگەڵ کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ڕووداو سەبارەت به خەتەنەی ژنان

کەناڵی من و تو: ڕۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی “خەتەنەی ژنان”: 200 ملیۆن ئافرەت له جیهان بوونەته قوربانی.

ئێران اینترنشنال: ڕۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوەی نووقسانکردنی کۆئەندامی زایەندیی ژنان

گفتوگۆی ڕاستەوخۆی ماچۆلەند: کامیل ئەحمەدی

کۆمەڵەی هزری سێکسی / خەتەنەی کچان له ئێران! کامیل ئەحمەدی

 

میدیاکان:

خبرآنلاین: خەتەنەی ژنان و کچان له ژێر سەقفی ناوشیاری / ژنان خۆیان تاوانباری نووقسانکردنی کۆئەندامی سێکسی ژنانن

دەنگی ئەمریکا: نووقسان کردنی کۆئەندامی سێکسی کچان و ژنان له ئێران

دوویچه وله: ڕێژەی قوربانیانی شێواندنی کۆئەندامی زایەندیی ژنان زیاتر له مەزەندەکانه

رادیو فردا: دابەزینی ئاماری خەتەنەی ژنان و بەرپرسایەتی دوڵەت

رادیو زمانه: خەتەنە: ئەو تیغەی که 200 ملوێن ئافرەتی جیهانی بریندار کردووه.

کیهان لندن: توێژینەوەیەکی نوێ سەبارەت به خەتەنەی ژنان و هاوسەرگیرییه ژێر تەمەنەکان له ئێران

دویچه وله: له ئێراندا سیاسەتێک بۆ کۆتایی هێنان به خەتەنەی ژنان بوونی نییه

بی بی سی: ئەنجامی لێکۆڵینەوەیەک: خەتەنەی ژنان و کچان له سەر ئاستی چوار پارێزگای ئێران ئەنجام دەدرێت.

اینترنشنال: کەمبوونەوەی 50 له سەدیی خەتەنەی کچان له هورمزگان

خانه امن: توندوتیژییەک به ناوی نەریت

کلید ملی: خوێندنەوەی کتێبی “ژنان و نەریت” له نووسینی کامیل ئەحمەدی

کوردپرێس: خەتەنەی ژنان له یاساکانی ئێراندا به فەرمی نەناسراوه

رکنا: هورمزگان زیاترین ئاماری خەتەنەی کچانی له ئێراندا له خۆ گرتووه / باوەڕیان وایه خواردنەوەی ئاوی دەستی کچی خەتەنەنەکراو، حەرامه.

رویداد 24: خەتەنەی ژنان؛ نەریتێک که هێشتا له ئێران قوربانی دەگرێ / گێڕانەوەیەکی تاڵ له کچێک که له هەڕەتی منداڵیدا خەتەنە کراوه

فرهنگ امروز: به ناوی نەریت توێژینەویەکی گشتگیر سەبارەت به خەتەنەی ژنان له ئێران

زیتون: کولبوونی “تیغی خەتەنە” له سەر جەستەی ژنان

مانگناوەی زنان امروز: به ناوی نەریت (توێژینەوەیەک له سەر نووقسانکردنی کۆئەندامی زایەندیی ژنان)

برنا: کەمبوونەوەی 50 له سەدیی خەتەنەی ژنان له ئێران / پەیوەندیی ڕاستەوخۆی نێوان ئەم دیارده لەگەڵ منداڵهاوسەری

رویکرد امروز: خەتەنەی ژنان، توندوتیژییەک به ناوی نەریت

سلامت نیوز: وەزارەتی تەندروستی بۆ پرسی خەتەنەی ژنان و کچان بێته سەر خەت

بیدار زنی: خەتەنەی ژنان له ئێران: تراژێدیایەکی بێدەنگ

رویداد 24: باوبوونی خەتەنەی ژنان له ناوچه باشوورییەکانی هورمزگان

فرارو: کەمبوونەوەی ڕێژەی خەتەنەی ژنان له ئێران

دیدار نیوز: خەتەنەی ژنان، توندوتیژییەک به ناوی نەریت

هەواڵدەریی زنان افغانستان: ئەنجامی لێکۆڵینەوەیەک: خەتەنەی ژنان له ئێران ڕووی له کەمبوونەوەیه

انصاف نیوز: “خەڵک دەیانوت کچێکی بێ‌ئابڕوو و ناپاکه!”

ئێران خبر: نووقسانکردنی ئافرەتان له ژێر ناوی نەریت؛ خەتەنەی ژنان و کچان، له ئەفریقاوه هەتا هورمزگانی ئێران

ئێرانیان انگلستان: به ناوی نەریت (ڕوانینێک بۆ خەتەنەی ژنان له ئێران – فیلمێک له کامیل ئەحمەدی)

 

فیلمی به ناوی نەریت:

به ناوی نەریت: خەتەنەی ژنان له ئێران – فیلمێک له کامیل ئەحمەدی

به ناوی نەریت یەکەمین فیلمی دێکۆمێنتاری خەتەنەی ژنان له ئێران

فیلمی ڕوونوێنی کتێبی به ناوی نەریت

 

فایله دەنگییەکان:

فایلی دەنگیی به ناوی نەریت

به بۆنەی ڕۆژی جیهانی بەرەنگاربوونەوە خەتەنەی ژنان 2017

وەزارەتی تەندروستی، بەرپرسی بەدواداچوون بۆ خەتەنەی ژنان له ئێران

کاهش آمار ختنه زنان و مسئولیت دولت