معرفی مراکز حمایت و کمک به کودکان کار

تلاش برای توسعۀ توانایی های فردی و اجتماعی انسان‌ها از بدو کودکی وظیفه‏‌ای است که بر عهده‌‏ی یکایک افراد، سازمان‏‌ها و نهادهای هر جامعه ای است.حمایت و صیانت از کودکان کار و حقوق شان بویژه کودکان محروم و کودکانی که در معرض آسیب‏‌های ناشی از بحران‏‌ها و نابسامانی‏‌های اجتماعی و حوادث طبیعی ،فقر، والدین ناکارآمد و …قرار دارند در اولویت هر برنامه ریزی توسعه گرا و انسانی است.

بی توجهی به این کودکان به عنوان بخشی از سرمایه های اجتماعی جامعه و نادیده گرفتن  امر آموزش، بهداشت و ارتقای سطح زندگی و سلامت آنان، ساختار اجتماعی و اقتصادی را دچار بحران خواهد کرد.با چنین رویکردی بود که مراکز حمایت از کودکان کار در تهران تاسیس و به مبارزه با این پدیده رو به رشد که خود تحت تاثیر بحرانهای اقتصادی است؛ همت گماشت و همگام و همصدا با حامیان حقوق کودک و حمایت از کودکان کار در راستای نقض “کار کودکان” روشنگری و اطلاع رسانی کرد.

این مراکز از بدو تاسیس در تلاش بودند تا به تربیت روحی و جسمی کودکان کار کمک ‌کنند و شرایط مناسب برای رفع برخی کمبودها و مشکلات آنها را ارائه ‌دهند اما  در فرایند پیشروی به دلیل نگاه ایدئولوژیک و انحصاری حاکمیت به مراکز مردم نهاد، موانع و چالش هایی روی داد که برخی مراکز منحل، تعطیل و با مشکلات امنیتی و سیاسی مواجه شده و موسسین و اعضای آنها تحت پیگرد، دستگیر و زندانی شدند که جمعیت امام علی یکی از تازه ترین این مراکز بود. در ادامه به بررسی اهمیت مراکز حمایت از کودکان کار در تهران و نحوه کار این مراکز پرداخته می شود.

 

مهمترین مراکز حمایت از کودکان کار در تهران

در ادامه به لیستی از مراکز حمایت از کودکان کار در تهران اشاره می‌شود:

انجمن حمایت از حقوق کودکان (خانه کودک شوش)

• آدرس: میدان شوش، جنب پاساژ شباهنگ، خانه کودک شوش
• شماره تماس: 55894455

 

انجمن حمایت از حقوق کودکان (خانه کودک ناصرخسرو)

• آدرس: ناصر خسرو، خیابان خدابنده لو، کوچه دانشور
• شماره تماس: 33110316

 

انجمن حمایت از کودکان کار

• آدرس: مولوی، باغ فردوس، خیابان شهید اردستانی، کوچه ی شهید احمد افتخاریان   دومین بن بست سمت چپ، شماره 43
• شماره تماس: 55576687

 

جمعیت دفاع از جهانی شایسته ی کودکان

• آدرس: شهر ری، فدائیان اسلام، کوچه ابیضی (بی بی زبیده)، سمت چپ انتهای کوچه سمت راست، جمعیت دفاع از جهانی شایسته کودکان
• شماره تماس: 33755601

 

انجمن حامیان کودکان کار و خیابان

• آدرس: تهران، خیابان یوسف آباد، کاج، خیابان 25، پلاک 35
• شماره تماس: 8003278

 

جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان

• آدرس: میدان سروی، خیابان زمزم (پاسگاه نعمت آباد)، خیابان جهاد، نبش کوچه مرحمتی پلاک ۷۲، خیابان متین پلاک 41
• شماره تماس: 55825781

 

انجمن حمایت از کودکان امید ایرانیان

• آدرس: خیابان شهید بخارایی، باغ آذری، خیابان ساری خوانی، خیابان رحیم زاده، کوچه خادمی، پلاک 35
• شماره تماس: 550710013

 

انجمن حمایت از حقوق کودکان (بازار)

• آدرس: خیابان مولوی، ورودی بازار حضرتی، کوچه ارامنه (موسوی)، بعد از مسجد حضرت ابوالفضل، کوچه رضازاده، در اول سمت راست
• شماره تماس: 55890330

 

خانه کودک مهر

• آدرس: خیابان هرندی، خیابان ادیب، خیابان انوری، روبروی پارک خواجوی کرمانی
• شماره تماس:55808898- 09122854790

 

انجمن مهر تاک

• آدرس: ایستگاه سعادت آباد،کوچه ذکایی، کوچه آقا مدنی، پلاک 47
• شماره تماس:09121903823

 

خانه کودک بهنام

• آدرس: خیابان انوری،کوچه بادرخت،کوچه شوشتری،پلاک 5
• شماره تماس:09194504365

 

یاریگران کودکان کار

• آدرس:خیابان معروفخانی،کوچه زمانپور، پلاک 14
• شماره تماس:09124281315

 

 

اهمیت مراکز حمایت از کودکان کار در تهران

آمارها نشان می‌دهند که در حدود 700 هزار کودک کار در ایران وجود دارند (یک میلیون نفر در آمار غیر رسمی) که سهم تهران از بین آنها در حدود 200 هزار کودک است. همین امر باعث شده است تا تهران به عنوان مرکز اصلی فعالیت کودکان کار در کل کشور شناخته شود. مراکز و انجمن‌های حمایت از کودکان کار در تهران به عنوان متولی پشتیبانی از کودکان در پایتخت محسوب می‌شوند. این مراکز به عنوان نهادهای مردمی، غیردولتی (بعضاً دولتی) و غیرانتفاعی شناخته می‌شوند.

طبق اساسنامه این سازمانها به رسمیت شناختن هویت انسانی کودکان و خدمات رسانی بدون تبعیض، اساس کار مراکز حمایتی هست که می بایستی فارغ از قومیت، ملیت و مذهب کودکان کار را در هر منطقه از شهر مورد حمایت خود قرار ‌دهند. اهمیت وجود این مراکز نه فقط برای حمایت از کودکان کار بلکه برای اطلاع رسانی نسبت به این پدیده رو به افزایش و ترویج روحیه همدلی در جامعه برای کاهش و ریشه کن کردن معضل کودک کار است اما برخی از دخالتگریهای سیستم سبب ایجاد اختلال و وقفه در خلال فعالیتهای مراکز شده و آنها را از کارکردهای اصلی شان دور و منحرف کرده و سبب تضعیف نهادهای مدنی در سطح جامعه می شود.

 

عملکرد مراکز حمایت از کودکان کار

هدف سازمان‌های حمایتی تأثیرگذاری بر سیاست‌های عمومی در مورد مسائل کار کودکان با اِعمال تأثیر آن بر سلامت و کیفیت زندگی آنهاست. این مراکز از اجرای قوانین و مقررات مربوط به کار کودکان حمایت کرده و در جهت تقویت این مهم تلاش می‌کنند. فعالیت برخی از نهادهای حمایتی شامل ساماندهی کودکان و نوجوانان کار و خیابانی، یافتن شبکه‌ی ارتباطی میان نهادهای مدنی و خیریه ها، تحقیق و توزیع مواد و محتوای آموزشی و میزبانی از کنفرانس‌ها و انجمن‌ها در مورد کار کودکان ، تبادل و انتقال تجارب و مهارت‌ها و توسعه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی بین نهادهای مردمی و دولتی و مراکز منفرد و اجرای کمپین‌ها و رویدادهای رسانه‌ای است. از دیگر اهداف این مراکز می‌توان به مورد زیر اشاره کرد:

• حمایت های قانونی، آموزشی، اجتماعی، عاطفی، روانی و بهداشتی از کودکان کار و خیابان
• همیاری در ساماندهی بهینه کودکان کار و خیابان
• تلاش عملگرایانه برای کاهش کار کودکان

• کمک به کودکان کار برای بازگشت به سیستم آموزشی
• افزایش سطح دسترسی کودکان به خدمات اجتماعی
• کمک به کاهش بروز آسیب‌های اجتماعی در کودکان
• کمک به توسعه حمایت‌های زیرساختی توسط دولت
• بهره گیری از ظرفیت نهادهای غیردولتی فعال

 

اهداف مراکز و نهادهای حمایتی از کودکان کار

مراکز و نهادهای حمایتی به کودکان کمک می‌کنند تا با حقوق خود آشنا شوند و در جهت احقاق آن و حصول رفاه و بهزیستی خود تلاش و مبارزه کنند. این سازمان‌ها برآنند که آموزش باید برای همه کودکان در نظر گرفته شود. از مجموعه خدمات مراکز حمایت از کودکان کار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• حمایت از قوانین کار مرتبط با کودکان و اجرای دقیق آنها
• ارتقای مسئولیت اجتماعی برای جوامع، دولت‌ها و مشاغل
• تجهیز جوامع، والدین و گروه‌های اجتماعی برای نظارت بر کودکان آسیب‌پذیر
• ترویج و آموزش مهارت‌های زندگی و کارآفرینی
• آموزش مهارت‌های اجتماعی به کودکان کار
• فرهنگ سازی در رابطه با نحوه صحیح برخورد مردم با کودکان کار
• ایجاد شرایط لازم برای فعالیت‌های اجتماعی کودکان کار
• اقدام اجرایی به منظور حمایت از کودکان کار و کودکان در معرض آسیب و ارایه‌‏ی الگویی عملی
• آگاه‌‏سازی و جلب افکار عمومی به منظور ایجاد زمینه‌‏های مشترک مردمی جهت کاهش معضل کار کودکان
• تلاش در جهت ارایه‏‌ی پیشنهاداتی به مراجع تصمیم‌‏گیری و قانون‌‏گذاری برای اجرای قوانین حمایتی به نفع کودکان
• ایجاد زمینه برای اجرای دقیق مفاد پیمان‌نامه‌‏ی جهانی حقوق کودک
• تلاش در جهت محو کار کودک …

 

کلام آخر

کار کودک توسط سازمان بین المللی کار به منزله استثمار کودکان تلقی می‌شود. به عبارتی، «هر کاری که کودکان را از دوران کودکی خود محروم کرده و توانایی آنها برای حضور در مدرسه را مختل کند و از نظر ذهنی، جسمی، اجتماعی یا اخلاقی مضر بوده و با آسیب و بهره‌‏کشی همراه ه باشد به عنوان کار کودک شناخته می‌شود. این پدیده در ایران وارد مرحله جدیدی شده که زمینه اصلی آن را می‌توان فقر ناشی از تورم و بحرانهای مداوم اقتصادی، ناکارآمدی نهادهای اجتماعی چون خانواده، مدرسه، رسانه ها، ناتوانی خانواده ها در انطباق با شیوه های زندگی در کلان شهرها، آسیب زا بودن محلات حاشیه ای شهرها، الگوهای نادرست کنش متقابل بین شهروندان و کودکان خیابانی و.. دانست.

برای مقابله و کاهش چنین پدیده شومی، مراکز و انجمن های حمایت از کار کودکان تاسیس شده‌اند که وظیفه کمک به کودکان کار و ترویج فرهنگ همدلی در جامعه، ایفای مسوولیت اجتماعی و انسانی با هدف حمایت از کودکان کار و کودکان در معرض آسیب، به رسمیت شناختن هویت انسانی کودکان اساس کار آنها را تشکیل می دهد؛ اما انحصارگرایی نهادهای حکومتی و مانع تراشی های متعدد آنها سبب انحلال و تعطیلی برخی از این مراکز و انجمن ها می شود.