English
Farsi (فارسی)
هاوسەرگیریی منداڵان یان منداڵ‌هاوسەری
ئەم لاپەڕەیە توێژینەوە، کتێب و بەرهەمە وێنەییەکانی کامیل ئەحمەدی سەبارەت بە هاوسەرگیریی منداڵان کۆ دەکاتەوە.
هاوسەرگیریی منداڵان چییە؟
بەپێی پێناسەی یونیسێف، هاوسەرگیریی منداڵان هەر هاوسەرگیرییەکی فەرمی یان پەیوەندیی نافەرمییە کە کەسێکی خوار تەمەنی ١٨ ساڵ لەگەڵ گەورەساڵێک یان منداڵێکی تر پێکی دەهێنێت. ئەم پێناسەیە هەردوو کچ و کوڕ دەگرێتەوە. گەیشتن بە باڵقبوونی جەستەیی بەخۆی بەڵگەی ئامادەیی دەروونی، کۆمەڵایەتی یان توانای بڕیاردانی سەربەخۆ بۆ هاوسەرگیری نییە.
توێژینەوەی «زایەڵەی بێدەنگی»
ئەم توێژینەوەیە لە ماوەی دوو ساڵدا لە حەوت پارێزگای ئێران ئەنجام دراوە: خوراسانی ڕەزەوی، ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات، خوزستان، سیستان و بەلووچستان، ئازەربایجانی ڕۆژاوا، هۆرموزگان و ئیسفەهان. کتێبەکە ئەزموونەکان و پەیوەندیی نێوان هەژاری، نەریت، فشارە خێزانییەکان و هاوسەرگیریی پێشوەختە تاوتوێ دەکات.
وێنەی پەیوەندیدار بە بابەتی هاوسەرگیریی منداڵان.
خوێندن، ئاسایش و مافی منداڵ
دەستگەیشتن بە خوێندن، ئاسایش و پشتیوانی لە تەوەرە سەرەکییەکانی کتێبەکەن. هەژاری یان نەریت دەتوانن بابەتی ڕاڤەی توێژینەوە بن، بەڵام پاساوێک بۆ پێشێلکردنی مافەکانی منداڵ نین. دەبێ لە بەگشتی‌تاوانبارکردنی نەتەوە، ئایین یان ناوچەیەک دوور بکەوینەوە.
سنووری ئامار و چارتەکان
هەر ئامارێک پێویستی بە ساڵ، گرووپی تەمەنی، شوێن و سەرچاوە هەیە. ژمارەی هاوسەرگیرییە تۆمارکراوەکانی ساڵێک، ڕێژەی کەسانی هاوسەرگیری‌کردوو پێش ١٨ ساڵ و ئاماری گرووپی ١٥–١٩ ساڵ یەک پێوەر نین. دەرەنجامەکانی نموونەی ئەم توێژینەوەیە نابێ وەک ئاماری ئێستای هەموو ئێران یان کوردستان بخوێندرێنەوە.
وێنەکێشانێک لە کچێک بە پۆشاکی بووک، لە تەنیشت کەسێکی گەورەساڵ.
چالاکیی مەدەنی و چاکسازیی یاسا
کتێبەکە بەشێک بووە لە گفتوگۆ سەبارەت بە پاراستنی منداڵان و بەرزکردنەوەی تەمەنی هاوسەرگیری. پێشنیارکردنی چاکسازی یان پەسەندکردنی پڕۆسەی باسکردنی پڕۆژەیەک بە مانای بوون بە یاسای جێبەجێکراو نییە. بۆ زانیاریی یاساییی ئێستا، دەقی نوێی یاسای شوێنی پەیوەندیدار و ڕاوێژی پسپۆڕ پێویستن.
چارتێکی بەراوردی کچان و کوڕان لە ساڵەکانی ١٣٨٤–١٣٩٣ی هەتاوی؛ پێناسە و سەرچاوەی ئامارەکە دەبێ لەگەڵ دەقی توێژینەوە بخوێندرێتەوە.
چارتی بەراوردی هاوسەرگیریی منداڵان و هاوسەرگیریی گشتی لە ساڵەکانی ١٣٨٤–١٣٩٣ی هەتاوی.
بەرگی کتێبی «زایەڵەی بێدەنگی».
گەڕان
وتارە زانسیتییەکان
بابەتە پەیوەندیدارەکان
- پادکه ستی بڕی مارەیی دیاریکراو
- مووشن گرافیی زایەڵەی بێدەنگی (توێژینەوەیەکی گشتگیر سەبارەت بە هاوسەگیریی منداڵان)
- پوختەی کتێبی زایەڵەی بێدەنگی؛ توێژینەوەیەکی گشتگیر لەسەر هاوسەرگیریی منداڵان لە ئێران
- پۆدکاستی بەختی ڕەش بە جلی سپییەوە
- Changing the Attitude of Young People Towards Marriage with a Focus on Law and Environmental Conditions such as Religion
- ئاسەواری چەوساندنەوە لە جیهانی منداڵان – توێژینەوەیەکی گشتگیر سەبارەت بە جۆر، هۆکار و لێکەوتەکانی کاری منداڵان
- Attitudes of Present Generation Towards Marriage with a Socio-cultural Focus
- دیمانە لەگەڵ کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ڕووداو (بە کوردی) لە کتێبخانەی نیشتمانی لە تاران و لە پەراوێزی ڕوونوێنی لە کتێبی بە ناوی نەریت سەبارەت بە خەتەنەی ژنان لە کوردستانی ئێران
- خەڵاتی نامووس
- خەڵاتی ئەدەبیات و زانستە مرۆییەکان
- Feminization of Poverty -The Cause and Consequence of Early Childhood Marriages in Iran
ناساندنێکی کورت
کامیل ئەحمەدی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە بواری مرۆڤناسیی کۆمەڵایەتی و ئێتنۆگرافیای وێنەیی لە زانکۆی کێنت لە وڵاتی ئینگلتەرا، و هەروەها خولە پسپۆڕییەکانی سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین و شێوازی توێژینەوەی لە زانکۆکانی تری بەریتانیا وەرگرتووە و بە توێژەری بواری نەریتە زیانبەخشەکان ناسراوە. ئەحمەدی سەرپەرشتیار و سەرنووسەری کتێب و کۆمەڵە وتارە توێژینەوەییەکان بە هەر سێ زمانی فارسی و کوردی و ئینگلیزییە. ناوبراو لە ساڵی ٢٠١٧ خەڵاتی “نامووس / شانازیی ڕاستەقینە”ـی لە ڕێکخراوی IKWRO لە زانکۆی یاسای لەندەن بە دەست هێناوە. لە ساڵی ٢٠١٨دا، کامیل ئەحمەدی پلەی یەکەمی بەشی ئەدەبی لە خەڵاتەکانی Global Woman P.E.A.C.E. Foundation بەدەست هێنا. بەشێک لە بەرهەمەکانی بریتین لە: سازگاری و خۆڕاگری لە مەهاباد، ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا (باکوری کوردستان)، بە ناوی نەریت، ماڵێک لەسەر ئاو، زایەڵەی بێدەنگی، تاڵانی منداڵی و….
بابەتە پەیوەندیدارەکان
پرسیارە باوەکان
- ئایا پێناسەکە تەنها کچان دەگرێتەوە؟ نەخێر؛ هاوسەرگیریی کەسی خوار ١٨ ساڵ، چ کچ بێت چ کوڕ، لە پێناسەکەدا دەگونجێت.
- ئایا باڵقبوون بەڵگەی ئامادەیی بۆ هاوسەرگیرییە؟ نەخێر؛ باڵقبوونی جەستەیی بەخۆی ئامادەیی بۆ ئەو بەرپرسیارێتییە ناسەلمێنێت.
- ئایا توێژینەوەکە سەرژمێرییە؟ نەخێر؛ سنووری حەوت پارێزگا و نموونەی دیاریکراوی هەیە.
هاوسەرگیریی منداڵان کێشەیەکی جیهانییە و تەنیا لە کوردستاندا سنووردار نابێتەوە. دەبێ قسەی لە سەر بکەین و دەبێ بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕژدانە ئەم دیاردە ئیش بکەین. دەبێ مافەکانی منداڵان و داهاتوویان بپارێزین.
منداڵان دەبێ منداڵانە بژین و هاوسەرگیریی پێشوەختە ئەم مافەیان لێ زەوت دەکات. باشترین شت بۆ منداڵ ئەوەیە کە بخوێنن و ببنە کەسانێکی لێهاتوو.