هاوڕەگەزخوازی یان ناهاوسانان

هاوڕەگەزخوازی یان ناهاوسانان

ئەم لاپەڕەیە توێژینەوە و بەرهەمەکانی کامیل ئەحمەدی لەبارەی ئەزموونی کەسانی هاوڕەگەزخواز و دووڕەگەزخواز، هەڵاواردن و نهێنی‌پارێزی لە ئێران کۆ دەکاتەوە.

زاراوەکان و جیاوازییەکان

هۆگریی سێکسی ئاماژە بە ڕاکێشانی سۆزداری یان سێکسی دەکات؛ شوناسی ڕەگەزی هەستی ناوخۆی کەسەکەیە بە ڕەگەزی خۆی. ئەمانە لە تایبەتمەندییە جەستەییە سێکسییەکان جیاوازن. LGBT کورتکراوەی لێزبین، گەی، دووڕەگەزخواز و ترانسە؛ هاوڕەگەزخوازی ناوی هەموو ئەم گرووپانە نییە. بۆ زانیاریی زیاتر ناساندنی OHCHR ببینن.

توێژینەوەی «شاری قەدەغەکراو»

ئەم توێژینەوەیە لە تاران، ئیسفەهان و مەشهەد ئەنجام دراوە و سەرنجی لەسەر گێڕانەوە و ئەزموونی کەسانی LGB بووە. سنووری نموونەکە لە چەمکی فراوانتری LGBT جیاوازە؛ نابێ دەرەنجامەکانی بەبێ بەڵگە بۆ کەسانی ترانس یان هەموو کوردستان گشتگیر بکرێن.

چارتی هۆگریی سێکسی لە نموونەی توێژینەوەکە.

چارتەکانی دابەشبوونی هۆگریی سێکسی و تەمەنی بەشداربووانی توێژینەوەکە.

چارتەکان دابەشبوونی بەشداربووانی توێژینەوەکە پیشان دەدەن. ڕێژەکانیان ڕێژەی هەموو دانیشتووان نین. نهێنی‌پارێزی و دروستکردنی متمانە لە چاوپێکەوتنەکاندا گرنگ بوون.

لە دەقی سەرەتایی ئەم لاپەڕەیەدا هاتووە:

لێکدانەوەی چارتی خوارەوە گێڕانەوەی دەقی سەرەتاییە و ڕیزبەندییەکە لەم پێداچوونەوەیەدا بە سەربەخۆیی پشتڕاست نەکراوەتەوە. بەکارهێنانی «LGBT» لە دەقی کۆن نابێت سنووری نموونەی LGB فراوان بکات؛ ئەمانە ڕێژەی هەموو دانیشتووان نین.

هەر وەک لە چارتەکاندا دیارە، لە سەر ئاستی هەر سێ کەڵانشاری تاران، ئیسفەهان و مەشهەد، ڕێژەی LGBTکان بە ڕیز گەی، لزباین و لە کۆتاییدا دوورەگەزخوازن.

شتێک کە پێویستە ئاماژەی پێ بدرێ ئەوەیە کە دیمانەلەگەڵکراوان یان وەڵامی پرسیارە هەستیارەکان کە سەبارەت بە هۆگرییە سێکسییەکانە نەدەداوە یان وەڵامی دروستیان نەدەداوە.

هەر لەبەر ئەم هۆکارە دیمانە دوای قۆناغی سازبوونی متمانە، گرینگیی زیاتری بە نهێنی‌بوونی کەشی توێژینەوەکە دا بۆ ئەوەی وڵامدەرەکان دنە بدا کە بە بێ‌شەرم یان بێزاری وڵامی پرسیارە هەستیارەکان بدەنەوە.

بێ‌گومان ئەم توێژینەوە پەنجەرەیەکە کە دەڕوانێتە ژیانی ناهاوسانان کە زۆربەیان ژیانیان بە نهێنی تێپەڕاندووە. ئومێد دەکەین دەرەنجام و ئەنجامگرتنەکانی ئەم توێژینەوە سیاسەت و دەستێوەردانی نوێی لێ بکەوێتەوە.

ئەزموون، پەیوەندی و هەڵاواردن

کتێبەکە فشاری خێزان و کۆمەڵگا، ترسی ئاشکرابوونی شوناس، ڕاوەدوونان و ئاستەنگەکانی ژیانی ڕۆژانە تاوتوێ دەکات. هۆگریی سێکسی بەخۆی ئەخلاق، ژمارەی هاوبەش، توانای خۆشەویستی یان شایستەیی پەروەردەکردنی منداڵ دیاری ناکات. بەرپرسیاریی دەستدرێژی و توندوتیژی لە ئەستۆی ئەنجامدەرە، نەک کەسی زیانلێکەوتوو.

چارتی پەیوەندییەکانی بەشداربووانی توێژینەوەکە.

سنووری ناوچەیی و یاسایی

بۆ جیاکردنەوەی وەشانە مێژووییەکان: لە وەرگێڕانی ٢٠١٦ی دادوەریی ئێران بۆ یاسای سزادانی ئیسلامیی ٢٠١٣، بڵاوکراوە لە UNODC، مادەی ٢٣٣ پێناسەی لواط دەکات و مادەی ٢٣٤ سزاکەی دەخاتە ڕوو. پێناسە و سزای موساحقە لە مادەکانی ٢٣٨ و ٢٣٩دان؛ مادەی ١٣٦ حوکمی گشتیی دووبارەکردنەوەی تاوانی حەددی دەخاتە ڕوو. بۆیە ژمارەکانی مادەکان لە وەشانە جیاوازەکاندا نابێت تێکەڵ بکرێن. ئەم ئاماژەیە تایبەتە بەو دەقە مێژووییە؛ پشکنینی هەموو گۆڕانکارییە دواترەکان یان ڕاوێژی یاسایی نییە.

ئەزموونی کەسان لە شار و ناوچە جیاوازەکان یەکسان نییە. نابێ لەسەر بنەمای تاکە هەواڵێک یان بۆچوونێک ڕێژەی باوبوون، ئاستی قبووڵکردن یان ڕوانگەی هەموو کوردان دیاری بکرێت. ئەم لاپەڕەیە ناساندنی توێژینەوەیە و ڕێنمایی یاساییی نوێکراوە نییە؛ بۆ پرسێکی یاسایی دیاریکراو، دەقی نوێی یاسا و ڕاوێژی پسپۆڕی ناوچەکە پێویستن.

بەرگی کتێبی «چیرۆکی شاری قەدەغەکراو».

کوردستاندا · کۆمەڵی دادگەریی کوردستان