خەتەنەی کوڕان / پیاوان

خەتەنەی کوڕان / پیاوان

ئەم لاپەڕەیە کتێب، وتار و بەرهەمە وێنەییەکانی کامیل ئەحمەدی سەبارەت بە خەتەنەی کوڕان و پیاوان کۆ دەکاتەوە. تەوەری توێژینەوەکە پەیوەندیی نێوان نەریت، ئایین، مافی جەستە و ئەزموونی تاکەکانە.

توێژینەوە و سنووری دەرەنجامەکان

کتێبی «تیغی نەریت لە ژێر ناوی ئایین» لە ڕێگەی چاوپێکەوتنی چۆنایەتی لەگەڵ بەشداربووان و پسپۆڕانەوە ئەم بابەتە تاوتوێ دەکات. گێڕانەوەکانی بەشداربووان بەڵگەی ئەزموونی ئەوانن؛ نابێ وەک ئەنجامێکی پزیشکیی یەکسان بۆ هەموو پیاوان بخوێندرێنەوە.

بەپێی بەشی «Some Findings From Field Studies» لە دەقی ئینگلیزیی کتێبی «تیغی نەریت لە ژێر ناوی ئایین» (٢٠٢٣، لاپەڕە چاپکراوەکانی ٣٦–٣٨)، نموونەکە بە مەبەست لە کەسانی ئێرانیی خەتەنەکراوی نیشتەجێی ناوەوە و دەرەوەی وڵات هەڵبژێردراوە. نزیکەی ٦٠٪ی بەشداربووان خۆیان لە تەمەنی پێنج ساڵی یان کەمتر خەتەنە کرابوون. لە پرسیارێکی جیاواز سەبارەت بە نیازی خەتەنەکردنی منداڵەکەیان، نزیکەی ٥٥٪ وەڵامی ئەرێنی و ٤٥٪ وەڵامی نەرێنییان داوەتەوە. ئەمانە ڕاپۆرتی ئەو توێژینەوەیەن، نە ئاماری هەموو دانیشتووانی ئێران، کوردستان یان جیهان؛ نیازی داهاتووش هاوتای کردەوەی ئەنجامدراو نییە.

پێناسە و زانیاریی تەندروستی

خەتەنەی پیاوان بریتییە لە لابردنی بەرپێستی ئەندامی نێرینە. بەپێی ڕێنمایی NHS، هەندێک جار بۆ چارەسەری کێشەی پزیشکی، وەک هەوکردنەوەی دووبارە یان تەسکیی بەرپێست کە کێشە دروست دەکات، پێشنیار دەکرێت. هەروەک نەشتەرگەرییەکانی تر مەترسیی هەیە؛ لەوانە خوێنبەربوون. هەستیاری و جووڵەی پێست دەگۆڕێت و ڕەنگە ئەزموونی سێکسی جیاواز بێت، بەڵام NHS دەڵێت نابێ کاریگەرییەکی گەورەی درێژخایەنی لەسەر ژیانی سێکسی هەبێت.

نابێ ئەم بابەتە وەک دڵنیایی لە پاراستن لە نەخۆشی یان وەک پێشبینیی ئەزموونی هەموو کەسێک پێشکەش بکرێت. بڕیاری پزیشکی پێویستی بە هەڵسەنگاندنی تاکەکەسی و گفتوگۆ لەگەڵ پزیشک هەیە.

نەریت، ڕەزامەندی و مافی جەستە

توێژینەوەکە هۆکارە ئایینی، خێزانی، کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان لە پاڵ پرسی ڕەزامەندی و مافی جەستە دەخاتە بەرباس. ڕەخنەی نووسەر لە خەتەنەی ناپزیشکیی منداڵان ڕوانگەیەکی ئەخلاقی و ماف‌تەوەرە؛ نابێ بە حوکمێکی یاسایی یەکسان بۆ هەموو وڵاتان تێ بگەین.

خەتەنە لە ئێران و کوردستان

بەڵگە و چاوپێکەوتنەکانی توێژینەوەکە ڕوانگە جیاوازەکان سەبارەت بە بەردەوامبوون یان ڕەتکردنەوەی ئەم نەریتە پیشان دەدەن. ئەم جیاوازییانە نابێ بۆ هەموو نەوەکان، ئایینەکان یان ناوچەکان گشتگیر بکرێن. بۆ خوێندنەوەی وردتر، سەرچاوە و وتارەکانی خوارەوە ببینن.

وێنەی پەیوەندیدار بە باسەکەی خەتەنە و نەریت.

وێنەی پەیوەندیدار بە باسەکەی خەتەنە و نەریت.

وێنەی پەیوەندیدار بە بابەتی خەتەنەی کوڕان.

وێنەی پەیوەندیدار بە بابەتی خەتەنەی کوڕان.

بەرگی توێژینەوەکە سەبارەت بە خەتەنەی کوڕان و پیاوان.

بەرگی توێژینەوەکە سەبارەت بە خەتەنەی کوڕان و پیاوان.

گەڕان

وتارە زانسیتییەکان

بابەتە پەیوەندیدارەکان

 

ناساندنێکی کورت

کامیل ئەحمەدی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە بواری مرۆڤناسیی کۆمەڵایەتی و ئێتنۆگرافیای وێنەیی لە زانکۆی کێنت لە وڵاتی ئینگلتەرا، و هەروەها خولە پسپۆڕییەکانی سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین و شێوازی توێژینەوەی لە زانکۆکانی تری بەریتانیا وەرگرتووە و بە توێژەری بواری نەریتە زیانبەخشەکان ناسراوە. ئەحمەدی سەرپەرشتیار و سەرنووسەری کتێب و کۆمەڵە وتارە توێژینەوەییەکان بە هەر سێ زمانی فارسی و کوردی و ئینگلیزییە. ناوبراو لە ساڵی ٢٠١٧ خەڵاتی “نامووس / شانازیی ڕاستەقینە”ـی لە ڕێکخراوی IKWRO لە زانکۆی یاسای لەندەن بە دەست هێناوە. لە ساڵی ٢٠١٨دا، کامیل ئەحمەدی پلەی یەکەمی بەشی ئەدەبی لە خەڵاتەکانی Global Woman P.E.A.C.E. Foundation بەدەست هێنا. بەشێک لە بەرهەمەکانی بریتین لە: سازگاری و خۆڕاگری لە مەهاباد، ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا (باکوری کوردستان)، بە ناوی نەریت، ماڵێک لەسەر ئاو، زایەڵەی بێدەنگی، تاڵانی منداڵی و….

پرسیارە باوەکان

  • ئایا ڕێژەکانی توێژینەوەکە جیهانین؟ نەخێر؛ ڕێژە باسکراوەکان پەیوەستن بە نموونەی توێژینەوەکە.
  • ئایا ئەم لاپەڕەیە ڕێنمایی پزیشکیی تاکەکەسییە؟ نەخێر؛ ئەمە ناساندنی توێژینەوەیە. پزیشک دەتوانێت پێویستی، هەڵبژاردەکان و مەترسییەکان بۆ هەر کەسێک هەڵبسەنگێنێت.
  • گێڕانەوەی بەشداربووان چی پیشان دەدات؟ ئەزموون و ڕوانگەی ئەوان لە کاتی توێژینەوەدا، نەک ئەنجامێکی یەکسان بۆ هەموو کەسێک.