English
Farsi (فارسی)
هاوسەرگیریی کاتی لە ئێران
ئەم لاپەڕەیە توێژینەوەکانی کامیل ئەحمەدی لەبارەی هاوسەرگیریی کاتی، سیغەی مەحرەمێتی و لێکەوتە کۆمەڵایەتییەکانیان کۆ دەکاتەوە.
هاوسەرگیریی کاتی و مسیار یەک چەمک نین
لە ناونیشان و هەندێک وەرگێڕانی کۆنی ئەم ماڵپەڕەدا «مسیار» و «سیغە» وەک یەک بەکار هاتوون. بۆ وردیی زاراوەکان، توێژینەوەی «ماڵێک لە سەر ئاو» سەرەکی لەبارەی هاوسەرگیریی کاتی (سیغە/موتعە) و سیغەی مەحرەمێتی لە ئێرانە. مسیار چەمکێکی جیاوازە و نابێ بەبێ ڕوونکردنەوە جێگای ئەو زاراوانە بگرێتەوە. وتاری نووسەر لەبارەی هاوسەرگیریی کاتی ئەم جیاوازییە دەخاتە بەرباس.
ئەزموونی بەشداربووان و هۆکارە کۆمەڵایەتییەکان
کتێبەکە پەیوەندیی نێوان نەریت، باوەڕی ئایینی، فشارە ئابوورییەکان و بڕیاری هاوسەرگیری دەکۆڵێتەوە. هەندێک بەشداربوو باس لە پشتیوانی یان ڕەزامەندی دەکەن و هەندێکی تر باس لە نایەکسانیی دەسەڵات، ناوناوتۆرە و بێ‌دڵنیایی دەکەن. ئەم گێڕانەوانە نابێ وەک ڕوانگەی هەموو ژنان یان پیاوان پێشکەش بکرێن.
وێنەی پەیوەندیدار بە یاسا و ڕێساکانی هاوسەرگیریی مسیار.
ژنان، منداڵان و مافەکان
لە دەقی سەرەتایی ئەم لاپەڕەیەدا هاتووە:
کتێبی ماڵێک لە سەر ئاو، جگە لەوەی لێکەوتەکانی سیغەی مەحرەمێتی لە سەر هاوسەرگیریی منداڵان لێک دەداتەوە، بەڵکوو سەرهەڵدان و بڵاوبوونەوەی شێوازە نوێکانی سیغەی گەورەساڵان، لاوازییە یاساییەکان و کاریگەرییەکانی لە سەر خەڵک بەتایبەت ئافرەتان لە حاڵەتەکانی مارەیی، نەفەقە، سەرپەرشتیاری و دووگیانیی نەخوازراو لە ناو ئێراندا تاوتوێ دەکات.
توێژینەوەکە پەیوەندیی سیغەی مەحرەمێتی بە هاوسەرگیریی پێشوەختە، وازهێنان لە خوێندن و ئاستەنگەکانی مافەکانی ژنان تاوتوێ دەکات. بابەتەکانی مارەیی، تۆمارکردن، نەفەقە، سەرپەرشتیاریی منداڵ و دووگیانی لە چوارچێوەی ئەزموونی توێژینەوەکەدا دەخوێندرێنەوە.
وێنەی پەیوەندیدار بە جیابوونەوە لە هاوسەرگیریی مسیار.
گێڕانەوەی ناوچەیی لە دەقی سەرەتایی (بۆ بەراورد)
ئەم چوار بڕگەیە لە دەقی سەرەتاییی لاپەڕەکەوە بەبێ گۆڕان پارێزراون. باس لە تێڕوانین و بانگەشەکانی ئەو دەقە دەکەن؛ لەم پێداچوونەوەیەدا سەرچاوەی سەربەخۆ بۆ وردەکاریی هەواڵەکان و بەروار و بڕگە یاساییەکان پشتڕاست نەکراوەتەوە. بەکارهێنانی «مسیار» و «سیغە» لە دەقی کۆن وەک خۆی ماوەتەوە؛ جیاوازیی زاراوەکان لە سەرەوە ڕوون کراوەتەوە. ئەم گێڕانەوەیە نابێت وەک ئاماری نوێ یان وەسفی هەموو ژنان، پیاوان یان کۆمەڵگەکان بخوێندرێتەوە.
لە دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدام حسێن هەرێمی باشووری کوردستان زیاتر دەروازەکانی بەرەو ڕووی جیهان بە گشتی و وڵاتانی دراوسێ بەتایبەتی کراوە. بە جۆرێک کە هەرێمی کوردستان بوو بە بەهەشتی دۆزینەوە هەلی کار و لە زۆربەی وڵاتانی جیهانەوە (لە هەر دوو ڕەگەزەکە بەتایبەت پیاوان) بارگەیان لە هەرێمی کوردستاندا هەڵدەخست. ئەم بیانییانە هەندێ جار بە ساڵ لە هاوسەرەکانیان بەدوور دەبوون و ئەمە ترسێکی لە ناو نەریتخوازان و ئیسلامییەکانی هەرێمی کوردستاندا دروست کرد کە نەکا بێ‌ڕەوشتی پەرە بستێنێ و ئەوە زەمینەی بۆ هێنانە گۆڕەوەی بابەتی هاوسەرگیریی مسیار خۆش کرد بەڵام لە لایەن ژنان و پیاوانی چالاکوانی مافەکانی ژنانەوە بە توندی بەرهەڵستی کرا بەڵام هەرچییەک بێ سیغە بە شێوەی یاسایی نەچووە بواری جێبەجێکردنەوە بەڵام لە ژێر جلی شاردا بە شاراوە و نیمچە ئاشکرا لە هەندێ شاری هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێ بەتایبەت شاری سلێمانی ئەویش لەبەر ئەوەی درێژایی سنوورەکەی لەگەڵ ئێران زیاترە و هەروەها خەڵکەکەشی لە چاو ناوچەکانی دیکەی هەرێمی کودرستان زۆر نەریتخواز نین. ئەو ژنانەی کە سیغە دەکرێن هەندێکیان لە ناو شوقە و خانووی تایبەتدا دەژین کە لە ناویاندا ژنانی ئێرانی و هەروەها ژنانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق بەدی دەکرێن دەینە هەرێمی کوردستان.
هەندێ لە پیاوە عەرەبەکان بە نیازی سیغەکردن یان هاوسەرگیریی مسیار ڕوو لە ئێران (مەشهەد) دەکەن. ماوەیەک لەمەوبەر مەشهەدییەکان لە دژی هاتنی عەرەبەکانی وڵاتانی کەنداو بە گشتی و عێراق بەتایبەتی بۆ مەشهەد بە نیازی سێکس‌کردن، ڕژانە سەر شەقامەکان و بە ناڕەزایەتی‌نواندن پیشانیان دا کە هەندێ لە شێعەکانیش دژی ئەم نەریتەن و داوایان لە دەوڵەتی ئێران کرد کە پێش بەم توریزمە سێکسییە بگرێت.
هەروەها لە هەرێمی کوردستانیشدا کە سیغە یان هاوسەرگیریی مسیار دیاردەیەکی تا بڵێی نوێ و نانۆڕمە بە جۆرێک کە لە هەرێمی کوردستان وشەی “سیغەیی” جنێوە، دەنگی چالاکڤانانی مافەکانی ژن و زانایانی ئایینی دەرهێناوە.
لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش سیغە یان هاوسەرگیریی مسیار دیاردەیەکی نانۆڕمە بەڵام لە ژێر هەژموونیی دەسەڵاتی شێعە بەم جۆرە هاوسەرگیرییەوە تێوەگلاوە. لە ئێستادا هیندیک پیاوانی کوردستانی باشور بە بیانووی ئاڵوگۆڕی بازرگانی یان گەشت و سەیران لەگەڵ هاوڕێکانیان دەچنە مەشهەد و شومال (باکور) و لەوێ ژن سیغە دەکەن و لە ژێر ناوی سیغە کاری سێکسی بەئەزموون دەکەن.
سنووری توێژینەوە و بەراوردکردن
چارتەکان و دەرەنجامەکان پەیوەستن بە بەشداربووان و شوێن و کاتی توێژینەوەکە. ئەوان ئاماری ئێستای هەموو ئێران یان هەرێمی کوردستان نین. نەبوونی گێڕانەوەی ئاشکرا بەڵگەی نەبوونی پەیوەندییەک نییە، هەروەها تاکە هەواڵێک بەڵگەی باوبوونی گشتی نییە.
پێشنیارەکان و یاسا
پاراستنی منداڵان، بەردەوامیی خوێندن، دەستگەیشتن بە ڕاوێژکاری و باشترکردنی پێگەی ئابووریی ژنان لە تەوەرەکانی گفتوگۆی کتێبەکەن. پێشنیاری چاکسازی جیاوازە لە یاسای پەسەندکراو. ئەم لاپەڕەیە ڕێنمایی بۆ بەستنی گرێبەست یان هەڵوەشاندنەوەی نییە؛ بۆ کەیسێکی دیاریکراو پێویستە یاسای نوێی شوێنی پەیوەندیدار و ڕاوێژی پسپۆڕ بپشکنرێن.
بەرگی کتێبی «ماڵێک لەسەر ئاو».
گەڕان
وتارە زانسیتییەکان
بابەتە پەیوەندیدارەکان
- کتێبی دەنگیی ماڵێک لە سەر ئاو
- مووشن‌گرافیی کتێبی ماڵێک لە سەر ئاو
- هۆکارەکان و هەڵسەنگاندنی درەنگ هاوسەرگیری کردن لە کوردستان
- پۆدکاستی کورتکراوی کتێبی “ماڵێک لەسەر ئاو”
- Changing the Attitude of Young People Towards Marriage with a Focus on Law and Environmental Conditions such as Religion
- Attitudes of Present Generation Towards Marriage with a Socio-cultural Focus
- Feminization of Poverty -The Cause and Consequence of Early Childhood Marriages in Iran
- The Nexus between the Temporary Marriage and Early Child Marriages
- ماڵێک لە سەر ئاو
- پێکهێنانی ژیان هاوبەش و بێمافیی ژنان
ناساندنێکی کورت
کامیل ئەحمەدی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە بواری مرۆڤناسیی کۆمەڵایەتی و ئێتنۆگرافیای وێنەیی لە زانکۆی کێنت لە وڵاتی ئینگلتەرا، و هەروەها خولە پسپۆڕییەکانی سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی ناڤین و شێوازی توێژینەوەی لە زانکۆکانی تری بەریتانیا وەرگرتووە و بە توێژەری بواری نەریتە زیانبەخشەکان ناسراوە. ئەحمەدی سەرپەرشتیار و سەرنووسەری کتێب و کۆمەڵە وتارە توێژینەوەییەکان بە هەر سێ زمانی فارسی و کوردی و ئینگلیزییە. ناوبراو لە ساڵی ٢٠١٧ خەڵاتی “نامووس / شانازیی ڕاستەقینە”ـی لە ڕێکخراوی IKWRO لە زانکۆی یاسای لەندەن بە دەست هێناوە. لە ساڵی ٢٠١٨دا، کامیل ئەحمەدی پلەی یەکەمی بەشی ئەدەبی لە خەڵاتەکانی Global Woman P.E.A.C.E. Foundation بەدەست هێنا. بەشێک لە بەرهەمەکانی بریتین لە: سازگاری و خۆڕاگری لە مەهاباد، ڕوانینێکی دیکە بۆ ڕۆژهەڵات و باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا (باکوری کوردستان)، بە ناوی نەریت، ماڵێک لەسەر ئاو، زایەڵەی بێدەنگی، تاڵانی منداڵی و….
بابەتە پەیوەندیدارەکان
پرسیارە باوەکان
- ئایا سیغە و مسیار یەکن؟ نەخێر؛ بەکارهێنانی ئەم دوو زاراوەیە وەک یەک ورد نییە. بابەتی سەرەکیی توێژینەوەکە هاوسەرگیریی کاتی لە ئێرانە.
- چارتەکان چی پیشان دەدەن؟ وەڵام و تایبەتمەندیی بەشداربووانی نموونەکە، نەک ڕێژەی هەموو دانیشتووان.
- ئایا پێشنیارەکان یاسای ئێستان؟ نا؛ پێشنیاری نووسەر دەبێ لە یاسای جێبەجێکراو جیا بکرێتەوە.
وەڵا هاوسەرگیریی مسیار من وای بۆ دەچم کە لە کوردستان دەرفرتێکە بۆ هەموو ئەوانەی کە هاوسەرگیریی هەمیشەییان بۆ مەیسەر نابێت. ئەم زەواجی مسیارە دەتوانێ بژاردەیەکی باش بێت.
دەی زەواجی مسیار یانی گرێبەستێکی عەشقی لە ماوەیەکی دیاریکراودا! تاکەکان بۆ ماوەیەک پێکەوە هاوسەرگیری دەکەن ئیتر دواتر یان پێکەوە بۆ هەمیشە هاوسەرگیری دەکەن یان لێک جیا دەبنەوە.
زه واجی مسیار کە تازە لە هەرێمیش بۆتە باو لێک مارەبڕینی کورتخایەنی نیوان دوو کەسە. تێکەڵێکە لە عەشق و هاوسەرگیری! دواتر لەقاوی دەدەن کە چییان پێکەوە کردووە.