گومانی ڕوو لە گۆڕانی خەتەنە

گومانی ڕوو لە گۆڕانی خەتەنە؛ بەدواداچوونی توێژینەوە

«گومانی ڕوو لە گۆڕانی خەتەنە»، بەرهەمی کامیل ئەحمەدی و هاوکارانی، ڕاپۆرتێکی پەیوەندیدارە بە بەدواداچوونی توێژینەوەی خەتەنە یان شێواندنی ئەندامی زاوزێی ژنان و کچان لە ئێران. گۆڕانە ڕاپۆرتکراوەکان لە ناوچەکانی لێکۆڵینەوە، هۆشیارکردنەوە و پێشگیری تاوتوێ دەکات و پێشەکییەکی جیاوازیشی سەبارەت بە خەتەنەی کوڕان و پیاوان هەیە.

ئەم ڕاپۆرتە پەیوەندی بە کتێبی «بە ناوی نەریت» هەیە. هەندێک فایل ڕاپۆرتێکی سەربەخۆن و هەندێکیان کتێب و ڕاپۆرت پێکەوە لەخۆ دەگرن؛ بۆ ئاماژەدان بە سەرچاوە، ناونیشان و ژمارەی لاپەڕەکان لەگەڵ ئەو وەشانە بگونجێنە کە بەکاری دەهێنیت.

توێژینەوەی بنەڕەتی و بەدواداچوون

پاشخانەی ڕاپۆرتەکە پەیوەندیدارە بە ناوچە هەڵبژێردراوەکانی ئازەربایجانی ڕۆژاوا، کوردستان، کرماشان و هورمزگان. بەدواداچوونەکە گەڕانەوە بۆ هەندێک ناوچە و ئەنجامدانی فێرکاریی ڕووبەڕوو لەگەڵ لێکۆڵینەوەی زیاتر باس دەکات.

شوێنەکانی توێژینەوەی سەرەتایی، ناوچەکانی بەدواداچوون و شوێنەکانی ئەنجامدانی فێرکاری یەک شت نین. ناساندنی ڕاپۆرتەکە بەڵگەی داپۆشینی هەموو دانیشتووانی چوار پارێزگا یان نموونەیەکی نیشتمانی نییە. ساڵی چاپی وەشانێکیش نابێت بەخۆکار وەک ساڵی کۆکردنەوەی داتاکان دابنرێت.

گێڕانەوەی مێژوویی لە ناساندنی سەرەتایی

دەقەکانی خوارەوە لە ناساندنی سەرەتاییی ئەم لاپەڕەیە وەرگیراون. بەروار و ماوەکان و گێڕانەوەی کاری مەیدانی، ڕاپۆرتی ئەو دەقەن؛ نە پشتڕاستکردنەوەی سەربەخۆی ڕیزبەندیی وەشانەکان یان سەلماندنی کاریگەریی هۆکاریی فێرکاری. ساڵی ١٣٩٥ لێرەدا هەتاوییە، نە ١٩٩٥ی زایینی. جیاوازیی بەروارەکانی ناساندنی کتێب و ڕاپۆرتە پەیوەندیدارەکان پێویستی بە پشکنینی وەشانی دیاریکراو هەیە.

توێژەر خۆی ڕۆڵەی ئەتنیک و ناوچەیەکه که خەتەنەی ژنان و کچانی تێدا باوه هەر له قۆناغی خوێندن و له میانەی کارە خێزخوازییەکانی له کیشوەری ئەفریقا ڕووبەڕووی پرسی خەتەنەی ژنان دەبێتەوه، هەر ئەم بابەتە بوو به ئەنگێزەیەکی سەرەکی بۆ ئەو که پاش کۆتاییهاتنی خوێندن و گەڕانەوه بۆ ئێران توێژینەوه له سەر خەتەنەی ژنان دەست پێ بکا که بەرهەمەکەی ناوی نرا “به ناوی نەریت” و له ساڵی 1395 له لایەن وەشانخانەی شیرازە له تاران بڵاو کراوه. توێژینەوەیەک که ئەنجامدانەکەی چەندین ساڵی خایاند.

نووسەر دوو ساڵ پاش بڵاوبوونەوەی یەکەم لێکۆڵینەوەی خۆی سەبارەت به پرسی خەتەنەی ژنان گەڕاوه بۆ ئەو ناوچانەی که تیمه لێکۆڵینەوەییەکەی لەوێ توێژینەوەیان ئەنجام دابوو و ئەم جارە لەگەڵ لێکۆڵینەوه، ڕوونکردنەوە و ڕاهێنانی چاو به چاویشی سەبارەت به خەتەنەی ژنان ئەنجام دا. ئەو به نیاز بوو کاریگەریی ڕاهێنان له سەر دابەزاندنی ئاماری خەتەنەی ژنان له ناوچه ڕووماڵکاوکاندا هەڵبسەنگێنێت؛ ئەو ڕاپۆڕته نوێیە که له ساڵی ۱۳۹۵ بڵاوی کردەوه، گوزارشت له دابەزینی ڕێژەی بەرچاوی ئاماری خەتەنەی ژنان لەو ناوچانه بوو که به شێوەی پایلۆت تاقیکردنەوەیان له سەر ئەنجام درا بوو.

کەمبوونەوەی ڕاپۆرتکراو و سنووری بانگەشەی کاریگەریی فێرکاری

ڕاپۆرتەکە گۆڕان و کەمبوونەوە لە هەندێک ناوچەی لێکۆڵینەوەدا باس دەکات. بۆ هەڵسەنگاندنی ئەو ئەنجامە پێویستە شێوازی پێوانەکردن، تەمەن و پێکهاتەی بەشداربووان، ماوەی بەدواداچوون و گۆڕانە هاوکاتەکانی کۆمەڵگا بپشکنرێن.

هاوکاتبوونی فێرکاری و کەمبوونەوە، بە تەنیا پەیوەندیی هۆکار و ئەنجام ناسەلمێنێت. پێویستە دەرفەتی بەراورد و هۆکارەکانی دیکەش هەڵبسەنگێنرێن. گۆڕان لە ناوچەیەکی دیاریکراودا بە مانای ڕەوتێکی هاوشێوە لە هەموو ئێران نییە.

لە ناساندنی سەرەتاییی بەرهەمەکەدا هاتووە:

گۆڕینی ڕوانگەی کۆمەڵگا، بەرزبوونەوەی ئاستی وشیاری لەمەڕ زیانه جەستەیی، سێکسی و دەروونییەکانی خەتەنەی ژنان، کۆچکردنی گوندنشینانی بەرەو شارەکان، مردنی خەتەنەچییەکان و هۆگرنەبوونی نەوەی نوێ به درێژەدان بەم کاره و هەروەها کاریگەریی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕاگەیاندنەکان (میدیا) له هۆکارەکانی دابەزینی ڕێژەی خەتەنەی ژنان له ماوەی ساڵانی ڕابردوو بووه.

دیاریکردنی بەشی هەر هۆکارێک پێویستی بە لێکۆڵینەوەی زیاتر هەیە.

ئەم ڕاپۆڕتانه له ژێر ناوی «گومانی ڕوو له گۆڕانی خەتەنە / شێواندنی کۆئەندامی زاوزێی ژنان» وەک پەیوەست کتێبی به ناوی نەریت بڵاو بۆوه.

کامیل ئەحمدی هەر لەم بوارەدا فیلمێکی دێکۆمێنتاری له ژێر ناوی «به ناوی نەریت»ـیشی که بەرهەمی کاری مەیدانیی خەتەنەی ژنانه ئاماده کرد که له دەرەوەی ئێران چەندین جار له تەلەڤیزۆنه جۆراوجۆر و فێستیڤاڵەکانەوه بڵاو بۆتەوه.

نەریت، فشاری کۆمەڵایەتی و بەرپرسیارێتیی پێشگیری

کتێبەکە چاوەڕوانییە کۆمەڵایەتییەکان و فشارەکانی بەردەوامکردنی کردەوەکە لەگەڵ پرسی ڕەزامەندی، نایەکسانیی دەسەڵات و پاراستن تاوتوێ دەکات. ژنان و کچانی خاوەن ئەم ئەزموونە شایەنی ڕێز و پشتگیریین؛ نابێت بەهۆی ئەزموونی ئازار یان بارودۆخی ژیانیان سەرزەنشت بکرێن.

بەشی جیاوازی خەتەنەی کوڕان و پیاوان

پێشەکیی ڕاپۆرتەکە لەم بابەتەدا پرسیار لەسەر ڕەزامەندی، مافی مرۆڤ بەسەر جەستەی خۆیدا و بەرپرسیارێتیی گەورەکان لە بڕیاردان بۆ منداڵ دەورووژێنێت. ئەم بابەتە پێویستی بە شواهد و هەڵسەنگاندنی تایبەت بە خۆی هەیە؛ نابێت کردەوەکان یان ئەنجامەکانی دوو بابەتەکە یەکسان دابنرێن.

پرسیارە باوەکان

ئایا ئەم ڕاپۆرتە هەمان «بە ناوی نەریت»ە؟

ماتریاڵی بەدواداچوونی پەیوەندیدارە. هەندێک فایل کتێب و ڕاپۆرت پێکەوە لەخۆ دەگرن و هەندێکیان ڕاپۆرتێکی سەربەخۆن.

ئایا ئەنجامەکان هەموو چوار پارێزگاکە دەگرنەوە؟

نەخێر. دەبێت سنووری ناوچە هەڵبژێردراوەکان و شوێنەکانی بەدواداچوون بپارێزرێت و ئەنجامەکان بەبێ پشتگیریی ڕێبازی گشتگیر نەکرێن.

ئایا کەمبوونەوەی ڕاپۆرتکراو کاریگەریی حەتمیی فێرکاری دەسەلمێنێت؟

نەخێر. ئەو حوکمە پێویستی بە دیزاینی هەڵسەنگاندنی گونجاو و پشکنینی هۆکارەکانی دیکە هەیە.

چۆن وەشانی گونجاو هەڵبژێرم؟

لە لینکەکانی سەرەوە زمان، ناونیشان، وەشانخانە و سەربەخۆ یان تێکەڵبوونی ڕاپۆرتەکە بپشکنە. هەندێک لینکی ئەم لاپەڕەیە بۆ کتێبی پەیوەندیداری «بە ناوی نەریت»ە.