English
Kurdish (کُردی)
از مرز تا مرز
پژوهشی جامع در باب هویت و قومیت در ایران
کامیل احمدی و همکاران
فارسی و کُردی نشر: مهری (لندن)، آوای بوف
سال انتشار ۲۰۲۱
خواندن نسخه الکترونیکی
از مرز تا مرز؛ هویت، قومیت و امکان همزیستی
از مرز تا مرز، اثر کامیل احمدی و همکاران، پژوهشی درباره هویت و قومیت در ایران با محوریت صلح است. کتاب مطالبات گروه‌های قومی و ملی، جایگاه آن‌ها در ساختار قدرت و رابطه تبعیض با همگرایی یا واگرایی را بررسی می‌کند.
در این بحث، هویت در رابطه فرد با دیگران و از خلال تعاملات اجتماعی شکل می‌گیرد. پرسش کتاب این است که سیاست‌ها، نابرابری‌ها و نحوه به‌رسمیت‌شناختن هویت‌های گوناگون چه نقشی در تجربه زیسته گروه‌ها و امکان همزیستی دارند.
دامنه مطالعه و روش پژوهش
طبق معرفی کتاب، پژوهش با نگاهی مردم‌شناختی و همکاری تیم میدانی در سیزده استان ایران انجام شده و پنج گروه فارس یا فارس‌زبان، ترک، کرد، بلوچ و عرب را بررسی کرده است. مصاحبه با نخبگان و افراد دیگر جامعه و تحلیل داده‌بنیاد از ابزارهای مطالعه‌اند.
این معرفی برآوردی از شیوع ملی یا دیدگاه تمام اعضای این گروه‌ها ارائه نمی‌کند. برای ارزیابی یافته‌ها باید ترکیب نمونه، شیوه گردآوری داده‌ها و محدودیت‌های روش را در متن کتاب بررسی کرد. سال ۲۰۲۱ در مشخصات کتاب، سال انتشار معرفی‌شده است و نباید معادل زمان انجام همه مصاحبه‌ها تلقی شود.
قوم، ملت و حق بیان تجربه
معرفی اثر توضیح می‌دهد که برخی از گروه‌های بررسی‌شده خود را ملت می‌نامند و نویسنده از هر دو تعبیر «قوم» و «ملت» استفاده می‌کند. این بحث به خودشناسی افراد و گروه‌ها و معنایی که به هویتشان می‌دهند مربوط است؛ نه تحمیل عنوانی یکسان بر همه اعضای یک گروه.
پرسش‌های پژوهش شامل درک افراد از خود و دیگری، جایگاه سیاسی و اقتصادی، مشارکت، زبان مادری، مرکز و پیرامون و برداشت آنان از امکان استقلال بیشتر است. این موضوعات باید در نسبت با پاسخ‌های مشارکت‌کنندگان و تحلیل نویسندگان خوانده شوند.
نقد تبعیض و سناریوهای اجتماعی
کتاب بر پیامدهای شکاف، تبعیض و رتبه‌بندی شهروندان تأکید می‌کند. سناریوی مطلوب در معرفی آن، پذیرش هم‌ارزی هویت‌های قومی در کنار هویت ملی، کاهش تبعیض و اصلاحات بنیادی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و بهداشتی است.
دو مسیر مطرح‌شده، ثبات اجتماعی و زوال سرمایه اجتماعی هستند. هشدار درباره فروپاشی و بحران در چارچوب سناریوپردازی کتاب قرار دارد؛ نتیجه‌ای قطعی و ازپیش‌تعیین‌شده برای آینده ایران نیست. امکان همگرایی در این تحلیل به تغییر سیاست‌ها، کاهش شکاف‌ها و تصمیم‌های نهادهای مسئول و گروه‌های اجتماعی وابسته است.
نمودارهای پژوهش؛ داده‌های نمونه، نه نظرسنجی ملی
در نمودارهای زیر، «گروه نخبگان» و «گروه عمومی» به دسته‌های پاسخ‌دهندگان همین مطالعه اشاره دارند. ارقام، برداشت‌های گزارش‌شده در نمونه‌اند و نباید به تمام افراد جامعه یا همه اعضای یک گروه قومی تعمیم داده شوند.
برداشت مشارکت‌کنندگان نمونه از تبعیض مذهبی
در معرفی یافته‌ها، تبعیض مذهبی از دید هر دو گروه مطرح شده است؛ رقم ۶۰٫۳ درصد به پاسخ‌دهندگان گروه عمومی در همین نمونه مربوط است.
دیدگاه مشارکت‌کنندگان نمونه درباره آموزش به زبان مادری
در نمونه پژوهش، ۸۵٫۹ درصد از گروه نخبگان و ۶۳٫۹ درصد از گروه عمومی، آموزش به زبان مادری را حقی مشروع و قانونی می‌دانستند. این ارقام بیانگر دیدگاه پاسخ‌دهندگان‌اند و به‌تنهایی تفسیر حقوقی قوانین را اثبات نمی‌کنند.
برداشت مشارکت‌کنندگان نمونه از نابرابری سیاسی
در همین نمونه، ۸۴٫۴ درصد از گروه نخبگان و ۸۵٫۵ درصد از گروه عمومی، وجود تبعیض و نابرابری سیاسی علیه گروه‌های قومی را مطرح کرده‌اند.
دیدگاه مشارکت‌کنندگان نمونه درباره توزیع فرصت‌های شغلی
درباره فرصت‌های شغلی، ۸۹٫۸ درصد از گروه نخبگان و ۸۱٫۹ درصد از گروه عمومی معتقد بودند فرصت‌ها به‌طور برابر توزیع نشده‌اند.
برداشت مشارکت‌کنندگان نمونه از نابرابری اقتصادی
در مورد نابرابری اقتصادی، ارقام گزارش‌شده در نمونه برای گروه نخبگان ۹۰٫۶ درصد و برای گروه عمومی ۸۸ درصد است.
برداشت گروه نخبگانِ نمونه از برابری حقوق شهروندی
در گروه نخبگانِ نمونه، ۷۳٫۴ درصد بر نبود برخورداری برابر از حقوق شهروندی تأکید کرده‌اند. طبق توضیح معرفی پژوهش، داده‌های کمی گروه عمومی در این بخش به دلیل تفاوت برداشت‌ها از مفهوم حقوق شهروندی کنار گذاشته شده‌اند؛ بنابراین این نمودار مقایسه مستقیم دو گروه را ارائه نمی‌کند.
برای مطالعه بیشتر، به صفحه فارسی هویت و قومیت و معرفی کتاب اقوام ایرانی یا ملیت‌های ایران مراجعه کنید.
پرسش‌های رایج درباره از مرز تا مرز
کتاب از مرز تا مرز درباره چیست؟
از مرز تا مرز، اثر کامیل احمدی و همکاران، هویت و قومیت در ایران را با محوریت صلح و با توجه به تبعیض، مشارکت سیاسی، زبان مادری و رابطه مرکز و پیرامون بررسی می‌کند.
دامنه پژوهش معرفی‌شده در کتاب چیست؟
طبق معرفی کتاب، پژوهش در سیزده استان و درباره پنج گروه فارس یا فارس‌زبان، ترک، کرد، بلوچ و عرب انجام شده و از مصاحبه با نخبگان و افراد دیگر جامعه و تحلیل داده‌بنیاد بهره گرفته است.
چرا کتاب از هر دو تعبیر قوم و ملت استفاده می‌کند؟
معرفی کتاب توضیح می‌دهد که برخی گروه‌ها خود را ملت می‌نامند. کاربرد هر دو تعبیر برای بررسی خودشناسی و مطالبات گروه‌هاست و نباید به‌عنوان برچسبی یکسان برای همه افراد تلقی شود.
آیا نمودارها یا سناریوهای کتاب نتیجه‌ای قطعی برای کل ایران ارائه می‌کنند؟
خیر. درصدها توصیف پاسخ‌دهندگان نمونه پژوهش‌اند. ثبات اجتماعی و زوال سرمایه اجتماعی نیز سناریوهای تحلیلی کتاب درباره شرایط و سیاست‌ها هستند و وقوع قطعی یک آینده را نشان نمی‌دهند.
کتاب به چه زبان‌هایی در دسترس است؟
از مرز تا مرز علاوه بر فارسی، به کُردی و انگلیسی نیز در دسترس است. پیوند صفحات هر دو نسخه در معرفی کتاب و فایل‌های موجود در بخش دریافت نسخه‌ها قرار دارد.
